In oktober had ik het voorrecht om vier gepassioneerde natuurfotografen te begeleiden in het adembenemende Balkangebergte. Het doel van deze reis was om de indrukwekkende gieren en jakhalzen in hun natuurlijke habitat vast te leggen, maar we hebben ook prachtige landschappen gefotografeerd dat dit gebied zo bijzonder maakt. Deze ervaring was een ideale gelegenheid voor natuurfotografen die op zoek zijn naar unieke foto-opportuniteiten.

Nieuwe Fotohut voor Gieren en Jakhalzen
Voor het eerst maakten we gebruik van de nieuwe comfortabele fotohut die speciaal is ontworpen voor het fotograferen van gieren, jakhalzen en andere. De hut biedt een uitgelezen kans om de gieren en jakhalzen van dichtbij te observeren en te fotograferen. De lens wordt door een slurf geplaatst, en de fotograaf kan alles goed observeren dankzij het spiegelglas. De aanbevolen lenzen voor dit soort fotografie liggen tussen de 400 mm en 600 mm, maar de ideale keuze is een 200-600 mm lens voor de beste resultaten. In de hut is er plaats voor 6 fotografen.

Dankzij de samenwerking met de NGO Fund for Wild Flora and Fauna kunnen we deze unieke natuurfotografie-ervaring aanbieden aan natuurfotografen. Gedurende de reis hebben we drie keer gevoederd, met zowel een dode koe als slachtafval. Wanneer er geen dood dier beschikbaar is, wordt er 400 kg slachtafval gebruikt om de dieren te lokken.
Bij elke voedering waren de jakhalzen van de partij, aanvankelijk twee, maar na de derde voedering waren er maar liefst negen jakhalzen te zien. De gieren waren aanvankelijk moeilijker te lokken, maar op de voorlaatste dag was het eindelijk zover. Terwijl mijn collega Lachu en ik het slachtafval van de pick-up trokken, zagen we al vele gieren cirkelen, het was een  indrukwekkend beeld.

De Magie van Gieren en Jakhalzen in Actie
In de hut wachtten we in spanning. De cirkelende gieren kwamen steeds lager en landden zowel rechts van de hut als aan het einde van het terrein. Hoewel we ze in eerste instantie niet konden zien, wisten we dat ze dichtbij waren. Ondertussen kwamen jakhalzen, raven en bonte kraaien al snel opdagen.
Na ongeveer anderhalf uur kwamen de gieren vanuit verschillende windrichtingen naar het slachtafval. Het was een spectaculair gezicht: de gieren kwamen als het ware in colonne recht op hun doel af. Wat bijzonder was, is dat de gieren in verschillende groepen aankwamen, zonder elkaar te kunnen zien, maar toch precies op hetzelfde moment kwamen ze in beweging. Het was een indrukwekkend gezicht.
We telden meer dan 60 vale gieren, 11 monniksgieren, 9 jakhalzen, en meer dan 40 raven – een absoluut hoogtepunt van de reis! Deze ervaring was de perfecte afsluiter van een onvergetelijke natuurfotografie reis in het Balkangebergte.

De Fotohut 

Natuurfotografes aan  het werk

Vale gieren en een monniksgier op de uitkijk

Vale gieren in het laatste avondlicht

Een jakhals wordt belaagd door enkele raven

Het berglandschap in de omgeving van Kotel

Eind september heb ik deelgenomen aan een groepsreis van de reisorganisatie Wonderways. Het was een wandelreis in de Hoge Atlas in Marokko met als klap op de vuurpijl de beklimming van de hoogste berg van Noord-Afrika, de Toubkal 4200 m. hoog.  

Voor we de bergen introkken verbleven we 1 nacht in het hectische en kleurrijke Marrakech. Het grote plein "Djemaa el Fna" is een bezienswaardigheid en bruist van leven, verkopers, straatartiesten, kraampjes met allerlei lekkernijen enz. 

De volgende dag verlieten we Marrakech en zochten we de stilte en rust van de Hoge Atlas. Met een groep van 11 hebben we gedurende 5 dagen elke dag tussen de 5 a 6 uren gewandeld. We sliepen in guesthouses in de Berberdorpen. De avond voor de beklimming van de Toubkal sliepen we in tenten op 3200 m hoogte nabij Refuge de Toubkal les Mouflons. Om 4 uur in de ochtend zijn we gestart met de beklimming en iedereen heeft het gehaald. 

Dankzij het team van ezeldrijvers en een kok, konden we wandelen met enkel een dagrugzak waarin wat drank, eten en fotomateriaal. Onze bagage werd door de ezels gedragen alsook het kookmateriaal, voedsel, tenten enz. De ezels kunnen wel tot 200 kg bagage dragen in de prachtige handgemaakte hangmanden. Op die manier werden we verwend en was het comfortabel wandelen. Met dank aan onze gidsen, Katrien en Mohammed die ons profesioneel hebben begeleid. Ook dank aan onze kok en de ezeldrijvers en Wonderways voor de toffe reis. 

Djemaa El Fna

Djemaa el Fna

Djemaa el Fna, straatmuzikanten

Op stap 

Typische begroeiing met op de achtergrond jeneverbesbomen

Oude jeneverbesbomen

Ezel met ezeldrijver

Op de terugweg van de Toubkal top

Nabij de Toubkal top

Een alpenkauw op de top van de Toubkal met de Hoge Atlas in de achtergrond

In de tuin van het vakaniehuis Probuda staat een moerbeiboom. Dit is geen uitzondering in het noordoosten van Bulgarije. In de dorpen zijn moerbeibomen zeer algemeen. Het is een boom die goed gedijt in warme streken zoals Bulgarije. Van oorsprong is de moerbeiboom afkomstig uit Azië. Het zijn vooral de witte - en de zwarte moerbeibomen die in Bulgarije te vinden zijn. In de tuin is het een zwarte moerbei, aanvankelijk zijn de bessen zwart maar worden rood wanneer ze rijp zijn. 

De eerste bessen zijn rijp eind mei, maar op dat moment zijn er vele bessen nog niet rijp op eenzelfde boom dat maakt dat er gedurende enkele weken rijpe bessen te halen zijn op één en dezelfde boom. 

Op het nieuwe terras in de tuin heb ik een schuilhut geplaatst die een goed zicht gaf op de moerbeiboom. Aanvankelijk wou ik gewoon observeren welke soorten vogels zich tegoed deden aan de bessen en tegelijkertijd wou ik checken of er mogelijkheden waren om de vogels te fotograferen. Ik had wel een vermoeden dat de bessen in de smaak vallen bij vele vogels en zeker bij de wielewaal. Er broeden elk jaar 2 koppels wielewaal in de omgeving van de 2 vakantiehuizen en de wielewaal was tevens mijn grootste doelsoort op dat moment.

Tijdens het ochtendgloren en in de avonduren nam ik regelmatig plaats in de hut. De soorten die zich tegoed deden aan de bessen was toch wel de moeite,  merel, spreeuw, appelvink, kleine bonte specht, grote bonte specht, gaai en last but nog least de wielewaal. 

Tijdens de avonduren heb ik uiteindelijk de wielewaal kunnen fotograferen. Die avond zat ik nog maar 10 minuten in de hut en het mannetje kwam enkele bessen plukken. Gelukkig vloog hij niet direct weg nadat hij de eerste bes had geplukt en had ik even de tijd om de vogel te zoeken met de 600 mm. Het licht was goed, de zon was gefilterd door de licht bewolkte hemel. Uiteindelijk vloog het mannetje weg met een bes in zijn bek om zijn jongen te voeden. Over de wielewaal gesproken, een vriend van mij die ook in het dorp verbllijft heeft een vijgenboom in zijn tuin. Bijna gans de maand augustus kwamen wielewalen dagelijks naar de vijgenboom om zich te goed te doen aan de vijgen. Soms zaten ze wel met 5 vogels tegelijk in de vijgenstruik. In de tuin van het vakantiehuis staan ook 2 vijgenstruiken die nog verder moeten groeien. Ik maak me sterk dat ik ook zal kunnen genieten de komende jaren van een wielewaal show in mijn tuin.  

De moerbei bessen, de rote bes is rijp. 

Het mannetje van de wielewaal met een bes van de moerbei. 

Onlangs op 16 juli was het Wereld Slangendag ( World Snake Day ) omdat slangen meer respect en begrip verdienen. Deze diersoort is niet meteen de meest populaire, maar ze zijn natuurlijk belangrijk in de ecologische keten. 

In juni was ik getuige van een bijzonder moment met in de hoofdrol 2 kaspische toornslangen. Ik werd opgebeld door een bevriend Belgisch koppel met de melding dat er 2 slangen aan het paren waren in de tuin. Ik liet alles meteen vallen en in volle vaart reed ik naar het vakantiehuis van het Belgisch koppel. Aangekomen zag ik direct de 2 slangen in een soort gevecht. De slangen waren zeker 2 meter lang. Regelmatig richten de slangen zich op soms wel een meter hoog en de ene slang probeerde dan de andere slang neer te drukken. Ook beten ze regelmatig elkaar. Dit spektakel duurde wel 2 uur. 

Dit was een unieke situatie om dit gedrag te fotograferen, de slangen hadden trouwens helemaal geen oog voor mij en zo kon ik gemakkelijik de dieren fotograferen zonder ze te storen.

Na contact met een herpetoloog was het duidelijk dat dit geen paring was maar een territoriumgevecht tussen 2 mannetjes. 

De kaspische toornslang of pijlslang komt voor op het Balkan Schiereiland . Het vrouwtje legt meestal tussen de 6 en 17 eieren in juni. De jonge slangen sluipen in augustus uit het ei en zijn ongeveer 20 cm lang.  De kaspische toornslang voedt zich vooral met muizen en ratten, vogels en andere reptielen. De slang is niet giftig. 

Al jaren keek ik uit om deze exotisch ogende vogel te fotograferen. Een vijftal jaren geleden had ik een goeie locatie gevonden in het Natuurpark Rusenski Lom. Door een gebrek aan tijd heb ik geen foto's kunnen maken. Maar deze lente is het wel gelukt, nabij een zandafgraving waar ze graag broeden tussen die andere exotische vogel, de bijeneter. Meestal hebben ze vaste plaatsen waar ze even komen verpozen. Op veilige afstand heb ik toen mijn mobiel hutje neergezet op een mooie avond in mei. Af en toe toe kwamen ze even in de struik maar steeds zaten ze niet op de goeie plaats. In de loop van de avond werd het licht zachter en mooier en plots kwam het vrouwtje in het mooie licht, ook het mannetje kwam nog even langs. Dit was nog eens een moment om in te kaderen. 

Die scharrelaars zijn bijzondere vogels, ze krijsen soms voor dood, in vlucht komt de prachtige blauwe kleur tevoorschijn zeker bij het mannetje. Het is een holenbroeder die gretig gebruik maakt van de holen in zandafgravingen maar ze broeden ook in boomholtes en in nestkasten. Ze overwinteren in Afrika, vooral in zuidelijk Afrika onder andere in Botswana. Zo was er een vogel die met een gps was uitgerust waardoor men zijn trekroute kon volgen. De Italiaanse scharrelaar was in september vertrokken naar Afrika en toen hij in mei terug in zijn broedgebied aangekomen was had  hij maar liefst 19 000 km afgelegd. In één nacht had de vogel de Middelandse Zee overgestoken. 

Deze vogel is regelmatig waar te nemen in Bulgarije maar de aantallen zijn aan het afnemen. 

Het vrouwtje in het avondlicht

Het mannetje