Begin februari kwam ik aan in Bulgarije. Toen ik uit het vliegtuig stapte, viel meteen op dat het er verrassend zacht was — zelfs warmer dan in België. Uit ervaring wist ik echter dat dat snel kon veranderen, en zo geschiedde.

Ik volg het weer op de voet. Al enkele dagen werd sneeuw voorspeld, met temperaturen onder de –10 °C. Daar keek ik eerlijk gezegd naar uit, want fotografisch kan dat een enorme meerwaarde betekenen.

Zondagavond doken de temperaturen flink naar beneden. Ik ging slapen met een dun laagje sneeuw. De verschillende schuilhutten — uiteraard van Buteo Photogear — had ik al klaargezet en alle camerabatterijen waren volledig opgeladen.

Maandagochtend lag er een prachtig sneeuwtapijt. De takken van de bomen waren afgezoomd met een fijn wit randje. Het bleef de hele dag sneeuwen, en dat is hét moment om te fotograferen: sneeuw geeft net dat tikkeltje extra.

Mijn focus lag vooral op actiebeelden. In combinatie met vallende sneeuwvlokken levert dat vaak verrassend mooie resultaten op. Qua soorten was het niet bijzonder, maar de omstandigheden waren uitstekend. Zowel de grote bonte specht als de Syrische bonte specht lieten zich regelmatig zien. Meestal nam de grote bonte specht een zonnebloempit en vloog ermee naar de notenboom. Telkens volgde hij dezelfde route, wat me toeliet om met succes een vluchtfoto te maken. Ook de vinken deden hun best, en het werd helemaal magisch wanneer ze bijna verdwenen onder de sneeuw die als confetti van hoger gelegen takken naar beneden dwarrelde.

Op wandelafstand van het vakantiehuis bevindt zich nog een fotohut met een poel. Vanaf dag één had ik daar meerdere keren vlees gelegd, dat telkens de volgende dag verdwenen was. Aangezien het dorp niet ver ligt en er ook honden rondlopen, hoopte ik dat ik geen hond aan het voederen was — iets wat me in het verleden al eens overkomen is. Dankzij de sneeuw kon ik eindelijk nagaan wie de "daders" waren. Volgens mij geen honden, maar een andere hondachtige. In stilte hoopte ik op jakhalzen.

Dinsdag nam ik rond 15.45 uur plaats in de hut. Er lag nog steeds een mooie laag sneeuw, maar omdat de temperaturen opnieuw positief werden, zou die snel verdwijnen. Als ik een jakhals in de sneeuw wilde fotograferen, mocht ik niet langer wachten.

Na ongeveer 45 minuten zag ik beweging tussen de kale struiken. En ja hoor: een jakhals — zelfs twee. Waarschijnlijk een paartje, samen op zoek naar voedsel. Terwijl ik nauwelijks durfde te bewegen, kwam één van hen steeds dichterbij. Zeer alert keek hij me regelmatig recht aan. Ik zat achter spiegelglas, maar toch had ik het gevoel dat hij wist dat er iemand in de hut zat. Uiteindelijk ging hij (of zij) weer weg, zonder het stuk vlees mee te nemen. Ik ben er echter van overtuigd dat de jakhals die nacht zou terugkomen.

Opnieuw zo'n puur adrenalinamoment.

Een korte getuigenis van een natuurfotograaf in de winter in Bulgarije.

Grote bonte specht in vlucht

V

Vink onder confetti van sneeuw

Jakhals

Jakhals

Een gelukkig 2026
Ik wens iedereen een prachtig en vooral gezond nieuwjaar toe, gevuld met vele mooie momenten in de natuur — misschien wel in Bulgarije ????.
De foto van de alpenkauw werd genomen op de Gemmipas in Zwitserland. Deze locatie is bij natuurfotografen bekend, omdat de lammergier hier regelmatig voorbij vliegt. Het is een indrukwekkende plek met schitterende panorama's.
Omdat er momenteel een nieuw introductieproject loopt in Bulgarije, in de omgeving van mijn gierenhut in het Balkangebergte, rond de lammergier, wilde ik deze soort graag fotograferen.
Tijdens het wachten op de lammergier kan men zich echter al volop uitleven met het fotograferen van andere soorten, zoals alpenkauwen, alpenheggemussen en sneeuwvinken. Door de vele fotografen die hier geduldig wachten, krijgen de vogels regelmatig zaden en noten. Daardoor zijn ze gewend geraakt aan mensen en laten ze zich zonder schrik fotograferen.
Om een lang verhaal kort te maken: mijn doelsoort hebben we uiteindelijk twee keer gezien. Eén keer bij aankomst vanuit de kabellift en een tweede keer bij het vertrek vanaf de parking beneden in Leukerbad, waar men de lift neemt richting het berghotel op de Gemmipas. Ik heb geen foto's kunnen maken van de lammergier, maar hopelijk zal dit wel lukken vanuit mijn gierenhut in Bulgarije want de lammergier komt regelmatig naar de voederplek die bezaaid ligt met beenderen. Ik kijk uit naar 2026 en naar de lammergier !

A Happy 2026

I wish everyone a wonderful and, above all, healthy New Year, filled with many beautiful moments in nature — perhaps also in Bulgaria ????.

The photo of the Alpine chough was taken at the Gemmi Pass in Switzerland. This location is well known among nature photographers, as the bearded vulture regularly flies past here. It is a stunning place with breathtaking panoramic views.

As a new reintroduction project involving the bearded vulture is currently underway in Bulgaria, in the area around my vulture hide in the Balkan Mountains, I was keen to photograph this species.

While waiting for the bearded vulture, photographers can already enjoy capturing Alpine choughs, Alpine accentors and snowfinches. Due to the many photographers patiently waiting for the bearded vulture, the birds are regularly given seeds and nuts. As a result, they have become accustomed to people and show little fear, allowing for close-up photography.

To keep a long story short: we saw my target species twice. Once upon arrival via the cable car, and once again when leaving from the parking area below in Leukerbad, where the cable car takes visitors up to the mountain hotel on the Gemmi Pass.

Tuinvogels in Bulgarije
In de tuin van het vakantiehuis Probuda valt er altijd wel iets te beleven. Elk jaar rond 1 november begin ik met het voederen van de vogels, voornamelijk met zonnebloempitten. November is hier een echte overgangsmaand: de temperaturen kunnen nog oplopen tot 20 graden, maar evengoed kan het al vriezen of sneeuwen. De herfst maakt stilaan plaats voor de winter.
Het duurt nooit lang voordat de vogels de weg naar de voederplaats vinden. In de tuin van Probuda 1 staat de voedertafel onder een oude notelaar, een boom met prachtige, met korstmossen begroeide takken. Die vormen een ideale aanvliegplaats en rustplek voor de vogels.
Naast de klassieke soorten zoals pimpelmees en koolmees, gaai, keep en grote bonte specht, verschijnen er ook appelvinken, boomklevers en de Syrische bonte specht. Wanneer de winter echt zijn intrede doet, nemen niet alleen de aantallen toe, maar ook de diversiteit. Dan laten ook geelgors, rouwmees en grijskopspecht zich geregeld zien aan de voedertafel. Soms lopen de aantallen appelvinken op tot meer dan twintig exemplaren, terwijl groepen kepen zelfs boven de vijftig vogels kunnen uitkomen. Ook de sperwer duikt in die periode regelmatig op in de tuin.
Onlangs nam ik, tussen de werkzaamheden door, even de tijd om enkele foto's te maken van de vogels rond de voederplaats. De Syrische bonte specht was bijna voortdurend aanwezig. Hij nam telkens een zonnebloempit mee en vloog steevast naar dezelfde plek in de notelaar, waar hij zijn "smidse" had. Daar klemde hij de pit in een spleet van een oude tak en hamerde die open om bij het zaad te komen.
De Syrische bonte specht lijkt sterk op de algemene grote bonte specht, maar door deze waarnemingen kon ik de verschillen mooi vergelijken. De Syrische soort heeft een langere snavel, duidelijke streepjes op de flank, heeft meer wit op de kop en oogt bovendien iets kleiner. Ook de appelvinken waren vrijwel constant in de buurt — ik telde er op dat moment een tiental — en ook een boomklever liet zich dagelijks zien.

Syrische bonte specht

Appelvink

Boomklever

Jakhalzen en gieren in het Balkangebergte
Het is november, ongeveer 10 graden, met zon en wolken. De komende dagen wordt opnieuw wat zon en bewolking voorspeld na de regen. Dit is het sein om naar de bergen te rijden in de hoop gieren, jakhalzen en misschien nog enkele verrassingen te fotograferen. Het is ongeveer twee uur rijden van mijn vakantiehuis, en ik zal er enkele dagen verblijven in een hotel in het bos. Ik had ook al de mensen van de NGO Fund for Wild Fauna and Flora verwittigd om te vragen of het mogelijk was slachtafval te voorzien nabij de hut.
's Ochtends moet je in de hut zijn vóór de raven actief worden, want die komen als eersten naar het voedsel. Nee, ik zou liegen: vaak zijn de jakhalzen al bij het vlees, maar zij komen meestal na een half uurtje terug. Kortom: het is belangrijk om één uur vóór zonsopgang in de hut te zijn zodat je de raven niet stoort. De gieren worden immers getriggerd door de aanwezigheid van raven.
Het is nog donker en het eerste "kruuu kruu" van de raven is altijd een goed teken. Tijdens het najaar, de winter en de vroege lente zijn de raven niet te tellen; ik schat soms rond de tachtig vogels. Dit is ook de beste periode om gieren bij de hut te krijgen. In die seizoenen bevinden de gieren zich vooral in de omgeving van de voederplaats, en dat heeft veel te maken met de weersomstandigheden. Gieren vliegen door gebruik te maken van thermiek. Tijdens warme dagen vliegen ze veel verder op zoek naar karkassen, vaak richting de Centrale Balkan. Buiten de broedperiode zijn er bovendien meer vogels aanwezig, en tijdens koude dagen hebben ze meer voedsel nodig.
Ook de eerste jakhalzen wagen zich opnieuw aan het slachtafval. Door de camera kan ik de raven en jakhalzen al waarnemen, maar het is nog te donker om te fotograferen. Al kan een groep opvliegende raven met een trage sluitertijd misschien wel iets opleveren.
De wind is stevig, en daar houden de gieren van. Zo kunnen ze zonder moeite door de lucht zweven en wanneer ze ergens geland zijn, hebben ze weinig moeite om bij onraad terug op de wieken te gaan. Door het smalle spiegelglas speur ik de hemel af en zie ik de eerste silhouetten van gieren. Wanneer er veel wind is, blijven ze langer in de lucht hangen terwijl ze het terrein afspeuren om te zien of het veilig is om te landen. Dit kan soms wel een uur duren. In die tijd is het spannend afwachten en moet je de lenzen heel zachtjes en minimaal bewegen wanneer je toch een jakhals tussen de raven wilt fotograferen. Eén fout en de gieren zullen niet landen.
Na verloop van tijd landen de eerste vale gieren. Ze kijken wat rond terwijl ook andere gieren neerstrijken, waaronder enkele monniksgieren.
De eerste gieren begeven zich naar het slachtafval; soms springen ze op of vliegen ze even weg wanneer een jakhals chargeert. Ik probeer geconcentreerd de acties te volgen in de hoop enkele mooie opnames te maken. Soms wordt alles verstoord door honden. De gieren trekken zich dan wat verder terug en wachten geduldig af. Een moedige jakhals durft toch soms iets proberen mee te pikken, wat soms afgestraft wordt wanneer de hond op zijnbeurt chargeert. Ik heb al meegemaakt dat verschillende jakhalzen een hond verjaagden, maar dit keer waren meerdere honden aanwezig.
Wanneer er slachtafval wordt geleverd, duid ik meestal verschillende plaatsen aan om het voedsel te leggen, redelijk ver uit elkaar. Op die manier hebben de jakhalzen en gieren uitwijkmogelijkheden. Bij een volledig karkas is dat natuurlijk niet mogelijk. Men voedert altijd een karkas wanneer er één beschikbaar is; anders brengt men slachtafval.
Nog een interessant gegeven: in mei zijn de eerste lammergieren geïntroduceerd in het natuurreservaat Sinite Kamani, ongeveer 50 km van mijn gierenhut. De lammergier verblijft nu regelmatig in de omgeving van de hut. Hij is gezenderd en om de 25 minuten kan men zijn locatie aflezen. Terwijl ik in de hut zat, vloog hij in de buurt van de voederplaats, al heb ik hem niet kunnen observeren. Enkele weken geleden was hij wel al eens op een karkas voor de gierenhut. Dit belooft voor de toekomst: volgend jaar in mei zal men opnieuw enkele lammergieren uitzetten op dezelfde locatie.
In 2026 kan je mee op fotoreis naar het Balkangebergte, van 1 tot 8 november. Een exclusieve fotoreis waarin gieren, roofvogels, jakhalzen en herfstlandschappen garant staan voor prachtige foto's en een onvergetelijke natuurbeleving.
Bij interesse: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Jackals and Vultures in the Balkan Mountains

It is November, around 10 degrees, with sun and clouds. The coming days are forecast to bring more sun and cloudiness after the rain. This is the signal to drive into the mountains in the hope of photographing vultures, jackals, and perhaps a few unexpected surprises. It's about a two-hour drive from my holiday home, and I will stay for a few days in a hotel in the forest. I had already informed the people from the NGO Fund for Wild Fauna and Flora to ask whether it would be possible to provide slaughter waste near the hide.

In the morning, you must be in the hide before the ravens become active, as they are always the first to come to the food. No, to be honest: the jackals are often already at the meat, but they usually return after about half an hour. In short: it is important to be in the hide one hour before sunrise so you don't disturb the ravens. The vultures are triggered by the presence of ravens.

It is still dark, and the first "kruuu kruu" of the ravens is always a good sign. During autumn, winter, and early spring the ravens are countless; sometimes I estimate around eighty birds. This is also the best period to attract vultures to the hide. During these seasons, the vultures stay mostly in the vicinity of the feeding site, which is strongly related to weather conditions. Vultures fly by using thermals; on warm days they travel far in search of carcasses, often toward the Central Balkan. Outside the breeding season there are also more birds present, and during cold days they need more food.

The first jackals also return to the slaughter waste. Through the camera I can already see the ravens and jackals, although it is still too dark to take photos—although a group of ravens taking off might work with a slow shutter speed.

The wind is strong, and vultures love that. It allows them to soar effortlessly, and once they have landed, it takes very little effort to take off again if they feel threatened. Through the narrow one-way glass I scan the sky and spot the first silhouettes of vultures. When it is windy, they stay in the air longer, scanning the terrain to see if it is safe to land. This can take up to an hour. During that time it is a tense wait, and you must move the lenses as gently and minimally as possible if you want to photograph a jackal among the ravens. One mistake and the vultures will not land.

Eventually, the first Griffon Vultures land. They look around while more vultures arrive, including some Cinereous Vultures.

The first vultures approach the slaughter waste; sometimes they jump up or fly off briefly when a jackal charges. I try to follow all the action with full concentration, hoping to capture some good shots. Sometimes everything gets disturbed by dogs. The vultures move further away and wait for their turn. A brave jackal occasionally dares to try and snatch something, which can end badly if the dog charges. I have seen several jackals chase off a dog before, but this time there was only one dog present.

When slaughter waste is delivered, I usually indicate several different spots to place it, spread far apart. This gives both jackals and vultures more space and escape routes. With a full carcass this is, of course, not possible. A carcass is always fed when available; otherwise slaughter waste is brought.

Another interesting fact: in May, the first Bearded Vultures were released in the Sinite Kamani Nature Reserve, about 50 km from my vulture hide. The Bearded Vulture now regularly visits the area around the hide. It is fitted with a transmitter, and its location can be read every 25 minutes. While I was in the hide, it flew near the feeding site, although I did not manage to observe it directly. A few weeks ago, however, it did visit a carcass at the hide. This bodes well for the future: next May, more Bearded Vultures will be released at the same location.

In 2026, you can join a photography trip to the Balkan Mountains, from 1 to 8 November. An exclusive photo adventure where vultures, birds of prey, jackals, and stunning autumn landscapes guarantee beautiful images and an unforgettable nature experience.
Interested? Contact: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

jakhals op de uitkijk

Raaf in vlucht in het Balkangebergte

Opvliegende raven in de vroege ochtend

Monniksgier boven Kotel

Een vliegende monniksgier, gadegeslagen door een jakhals.

kibbelende raven

Vale gieren in afwachting tot de hond verdwijnt

Dreigende jakhals

Meetjeslandkalender 2026

De nieuwe Meetjeslandkalender is er!
Oktober is traditioneel het moment om de nieuwe Meetjeslandkalender voor te stellen.
Samen met Natuurpunt en Partners Meetjesland brengen we elk jaar een kalender uit om de natuur van het Meetjesland te promoten én te beschermen.
De coverfoto van dit jaar toont een boomklever. Deze vogels leven vooral in oude bossen met veel dood hout. Ze gebruiken graag verlaten spechtennesten, waarvan ze de opening deels dichtmetselen. Zo kunnen ze er zelf nog net in en uit, maar houden ze roofdieren op afstand. In de winter laten boomklevers zich goed fotograferen op voederplaatsen aan de bosrand.
Ook de grote zilverreiger is in de winter niet te missen in het Meetjesland. Je ziet deze elegante vogels vaak in natte gebieden zoals de Meetjeslandse Kreken, de Oude Kalevallei, de Moervaartvallei en de Poekebeekvallei.
Een ander bijzonder diertje op de kalender is de greppelsprinkhaan. Deze zeldzame sprinkhaan komt niet in elk grasland voor. Ze houden van ruige graslanden met struiken aan de rand en kunnen niet overleven in terreinen die te vaak of te kort gemaaid worden. De eitjes hebben namelijk twee jaar nodig om zich te ontwikkelen. De foto van deze soort werd genomen langs de Braakmanstraat in Assenede, waar schapenbegrazing zorgt voor een gevarieerde en biodiverse vegetatie.
In september verschijnen dan weer de paddenstoelen, die als het ware uit de bosbodem tevoorschijn getoverd worden. Het Meetjesland, met zijn vele vochtige bossen, biedt de ideale omstandigheden voor een rijke variatie aan soorten.
De foto van de vliegende kerkuil in een prachtige, historische schuur toont een jonge uil. Het was november, en op dat moment hadden het kerkuilenkoppel drie jongen die net aan het uitvliegen waren.
Kerkuilen voeden zich uitsluitend met muizen, in tegenstelling tot veel andere uilensoorten. Dat jaar waren er in de lente echter nauwelijks muizen te vinden. Pas in de zomer herstelde de muizenpopulatie zich gedeeltelijk, waardoor het koppel pas in de late zomer begon te broeden. Het gevolg was dat de jonge kerkuilen pas in november hun eerste vlucht maakten.

De kalender is te verkrijgen op volgende locaties in het Meetjesland, https://www.npmeetjesland.be/meetjeslandkalender/

Boomklever

grote zilverreiger

greppelsprinkhaan

kerkuil